เดินหน้า “เลิกเผาเป๋าตุง” เชียงรายเปลี่ยนเศษวัสดุเกษตรเป็นรายได้แก้ PM2.5 ตั้งแต่ต้นทาง

เชียงราย – รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอว. ลงพื้นที่ อ.แม่จันติดตามโครงการ “เหนือสานสร้างเลิกเผาเป๋าตุง” ชูนวัตกรรมเพิ่มมูลค่าเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรสร้างรายได้แทนการเผามุ่งแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 ตั้งแต่ต้นเหตุพร้อมเตรียมขยายผลจากพื้นที่นำร่องสู่พื้นที่อื่น

วันที่ 29 สิงหาคม 2569 ณ โรงเรียนจีนบ้านเล่า อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อมด้วย นางสาวปิยะรัฐชย์ติ ยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และคณะ ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและมอบนโยบายการดำเนินโครงการ “เหนือสานสร้างเลิกเผาเป๋าตุง” หรือ The Intertwining Pathway : PMUC Zero Burn to Earn for Northern Region @ Chiang Rai ซึ่งดำเนินการโดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.)

ศ.ดร.ยศชนัน ระบุว่า การแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 จำเป็นต้องมุ่งจัดการที่ต้นเหตุ โดยแต่ละพื้นที่มีบริบทและสาเหตุแตกต่างกัน จึงต้องออกแบบแนวทางแก้ไขให้เหมาะสมกับพื้นที่ แม้ในช่วงเดือนสิงหาคมคุณภาพอากาศภาคเหนือยังอยู่ในเกณฑ์ดี แต่ต้องเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนสิงหาคม–ตุลาคม เพื่อให้เกิดผลทันช่วงเดือนธันวาคม

แนวทางสำคัญของโครงการคือทำให้ประชาชนเห็นว่า “การเลิกเผาสามารถสร้างรายได้ได้จริง” ด้วยการนำเศษวัสดุและของเหลือทิ้งทางการเกษตรที่เดิมอาจถูกกำจัดด้วยการเผา มาพัฒนาและเพิ่มมูลค่า หากพื้นที่นำร่องประสบผลสำเร็จ จะสามารถสร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรและชุมชนอื่นนำแนวทางไปปรับใช้และขยายผลต่อไป

ในการลงพื้นที่ครั้งนี้ ผศ.ดร.วีรชัย อาจหาญ ผู้ว่าการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) พร้อมคณะผู้บริหาร นักวิจัย และบุคลากร วว. ร่วมปฏิบัติภารกิจในฐานะภาคีเครือข่าย โดยนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มาช่วยเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งและสร้างประโยชน์ให้แก่พื้นที่เชียงราย

วว. ยังนำเสนอผลงานจาก “โครงการนวัตกรรมผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงเพื่อแก้ปัญหา PM2.5 ในพื้นที่ภาคเหนืออย่างยั่งยืน” อาทิ กระถางจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร ภาชนะรักษ์โลก ถ่านไบโอชาร์ บล็อกประสานจากไบโอชาร์ วัสดุกรองอากาศ และเจลหน่วงการติดไฟ เพื่อแสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการเปลี่ยนวัสดุเหลือทิ้งให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างมูลค่าและรายได้

การดำเนินโครงการจึงเป็นการเชื่อมโยงงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการสู่การใช้งานจริงในแปลงเกษตรและชุมชน โดยมีเป้าหมายลดการเผาและฝุ่น PM2.5 ควบคู่กับการสร้างอาชีพและรายได้ เพื่อให้การแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมเดินไปพร้อมกับการยกระดับเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของประชาชนในภาคเหนืออย่างยั่งยืน